woensdag 25 februari 2015

Bruckner-Chor, Felix M. Gatz (Odeon, 1927)

Felix M. Gatz

Een bijzondere plaat: we horen de eerste opname van het Te Deum van Bruckner. 
Het gaat om een Odeon-opname uit 1927 met 2 delen uit het Te Deum.
Bruckner componeerde het werk tussen 1881 en 1884. In 1885 vond de première plaats, maar met 2 piano's i.p.v. een orkest. Hans Richter dirigeerde de eerste uitvoering met compleet orkest op 10 januari 1886.

Felix Maria Gatz (Berlijn, 15.05.1892 - 26.06.1942): had o.m.les van Arthur Nikisch. In 1917 studeerde hij af als filosoof. Groot voorvechter van de muziek van Bruckner. Tussen 1923-1933 dirigeerde hij de Berliner Philharmoniker in de door hem opgerichte Bruckner-society. Bruckner werd n.l. veel uitgevoerd in Oostenrijk, maar eigenlijk niet in Berlijn en dat wilde Gatz veranderen. Gatz richtte het Bruckner-Chor op om ook koorwerken van Bruckner te kunnen uitvoeren. 
In augustus 1934 emigreert Gatz naar Amerika en werd professor esthetiek aan de Duquesne universiteit van Pittsburg. Ook daar werd hij een groot pleitbezorger voor de muziek van Bruckner, o.m. door radiovoordrachten over Bruckners muziek te houden. Hij stierf aan een hartaanval op weg naar huis na het geven van een voordracht.
Deze opname is de enige Bruckner-opname van dirigent Felix M. Gatz. De CHARM database leert ons dat hij op 31-12-1928 voor Odeon (170040) in ieder geval ook koorwerk uit Faust Gounod heeft opgenomen met het koor van de Opéra-Comique. Ik weet niet of er meer opnamen van hem bekend zijn.


Julia-Lotte Stern

Julia-Lotte Stern (Berlijn, 18.01.1897 - Salzburg, 13.12.1967): Duitse alt. Haar grootvader Julius Stern had een conservatorium gesticht in Berlijn. Ze gaf concerten en werkte veel samen met haar vriendin Elsa Schiller (1897-1974). In 1933 werd ze lid van de  Reichsmusikkammer, maar omdat ze half Joods was werd haar in 1935 verboden om nog te werken. De president van de Reichskulturkammer, Peter Raabe, kwam tussenbeide en maakte een uizondering voor haar omdat haar vader veel voor de Duitse kust heeft betekend. Elsa Schiller had Theresienstadt overleefd en na de oorlog traden ze samen weer op.
In 1948 trouwde ze met de 15 jaar jongere Nederlandse zanger Cornelis van Dijk, maar volgde Elsa Schiller naar Hamburg. Het huwelijk met Van Dijk liep in 1963 op een scheiding uit. In 1965 gingen Julia-Lotte, Elsa en nog een vriendin in een huis bij Slazburg wonen, waar Julia-Lotte in 1967 aan kanker is overleden.



Carl Jöken (Krefeld, 03.11.1893 - Hamburg, 04.04.1972): Duitse tenor. Opgeleid aan het conservatorium van Krefeld door Gustav Pielken. 
1918: debuut Stadttheater Krefeld als Manrico (Il Trovatore, Verdi).
1920-1923: heldentenor bij Stadthheater Freiburg I. Br.
1923-1934: Staatsoper Berlin. Zong in een aantal oer-opvoeringen mee: Royal Palace (Kurt Weill, o.l.v. Erich Kleiber, 1927); Der singende Teufel (Franz Schreker, o.l.v. Erich Kleiber, 1928).
Na 1930 wijdde hij zich hoofdzakelijk aan de operette. Hij trad o.m. op in Amsterdam, Londen, Buenos Aires (1931-1932). Hij trad ook in 6 films op (tussen 1930 en 1940) en had zijn laatste optreden in 1956.



Anton Bruckner: Te Deum:
1  Te deum laudamus    3:48
2  Tu rex gloriae, Christie    3:56
Bruckner-Chor  + Staatskapelle Berlijn o.l.v. Felix M. Gatz
Solisten:
Emy von Stetten, sopraan
Julia-Lotte Stern, alt
Carl Jöken, tenor
Theodor Hess van der Wijk, bas
78t 30 cm: Odeon O-6572-a/b  xxB 7901/2
Opname 19-12-1927

Download mp3

1 opmerking: