woensdag 25 februari 2015

Bruckner-Chor, Felix M. Gatz (Odeon, 1927)

Felix M. Gatz

Een bijzondere plaat: we horen de eerste opname van het Te Deum van Bruckner. 
Het gaat om een Odeon-opname uit 1927 met 2 delen uit het Te Deum.
Bruckner componeerde het werk tussen 1881 en 1884. In 1885 vond de première plaats, maar met 2 piano's i.p.v. een orkest. Hans Richter dirigeerde de eerste uitvoering met compleet orkest op 10 januari 1886.

Felix Maria Gatz (Berlijn, 15.05.1892 - 26.06.1942): had o.m.les van Arthur Nikisch. In 1917 studeerde hij af als filosoof. Groot voorvechter van de muziek van Bruckner. Tussen 1923-1933 dirigeerde hij de Berliner Philharmoniker in de door hem opgerichte Bruckner-society. Bruckner werd n.l. veel uitgevoerd in Oostenrijk, maar eigenlijk niet in Berlijn en dat wilde Gatz veranderen. Gatz richtte het Bruckner-Chor op om ook koorwerken van Bruckner te kunnen uitvoeren. 
In augustus 1934 emigreert Gatz naar Amerika en werd professor esthetiek aan de Duquesne universiteit van Pittsburg. Ook daar werd hij een groot pleitbezorger voor de muziek van Bruckner, o.m. door radiovoordrachten over Bruckners muziek te houden. Hij stierf aan een hartaanval op weg naar huis na het geven van een voordracht.
Deze opname is de enige Bruckner-opname van dirigent Felix M. Gatz. De CHARM database leert ons dat hij op 31-12-1928 voor Odeon (170040) in ieder geval ook koorwerk uit Faust Gounod heeft opgenomen met het koor van de Opéra-Comique. Ik weet niet of er meer opnamen van hem bekend zijn.


Julia-Lotte Stern

Julia-Lotte Stern (Berlijn, 18.01.1897 - Salzburg, 13.12.1967): Duitse alt. Haar grootvader Julius Stern had een conservatorium gesticht in Berlijn. Ze gaf concerten en werkte veel samen met haar vriendin Elsa Schiller (1897-1974). In 1933 werd ze lid van de  Reichsmusikkammer, maar omdat ze half Joods was werd haar in 1935 verboden om nog te werken. De president van de Reichskulturkammer, Peter Raabe, kwam tussenbeide en maakte een uizondering voor haar omdat haar vader veel voor de Duitse kust heeft betekend. Elsa Schiller had Theresienstadt overleefd en na de oorlog traden ze samen weer op.
In 1948 trouwde ze met de 15 jaar jongere Nederlandse zanger Cornelis van Dijk, maar volgde Elsa Schiller naar Hamburg. Het huwelijk met Van Dijk liep in 1963 op een scheiding uit. In 1965 gingen Julia-Lotte, Elsa en nog een vriendin in een huis bij Slazburg wonen, waar Julia-Lotte in 1967 aan kanker is overleden.



Carl Jöken (Krefeld, 03.11.1893 - Hamburg, 04.04.1972): Duitse tenor. Opgeleid aan het conservatorium van Krefeld door Gustav Pielken. 
1918: debuut Stadttheater Krefeld als Manrico (Il Trovatore, Verdi).
1920-1923: heldentenor bij Stadthheater Freiburg I. Br.
1923-1934: Staatsoper Berlin. Zong in een aantal oer-opvoeringen mee: Royal Palace (Kurt Weill, o.l.v. Erich Kleiber, 1927); Der singende Teufel (Franz Schreker, o.l.v. Erich Kleiber, 1928).
Na 1930 wijdde hij zich hoofdzakelijk aan de operette. Hij trad o.m. op in Amsterdam, Londen, Buenos Aires (1931-1932). Hij trad ook in 6 films op (tussen 1930 en 1940) en had zijn laatste optreden in 1956.



Anton Bruckner: Te Deum:
1  Te deum laudamus    3:48
2  Tu rex gloriae, Christie    3:56
Bruckner-Chor  + Staatskapelle Berlijn o.l.v. Felix M. Gatz
Solisten:
Emy von Stetten, sopraan
Julia-Lotte Stern, alt
Carl Jöken, tenor
Theodor Hess van der Wijk, bas
78t 30 cm: Odeon O-6572-a/b  xxB 7901/2
Opname 19-12-1927

Download mp3

maandag 16 februari 2015

Walter Widdop: Bach (HMV D1872, 1930)


Walter Widdop (Norland, 19.04.1892 - Hampstead, 06.09.1949): Britse tenor, zowel op het gebied van opera (Verdi, Wagner) als concert- en oratoriumrepertoir (Händel, Bach). Opgeleid door een plaatselijke docent: Arthur Hinchcliffe, en een korte studie bij Dinh Gilly. 
Hij was soldaat tijdens de eerste wereldoorlog en trouwde in 1917.
1923: eerste radio-opname voor de BBC; 
1923-1929: debuut als Radames (Aïda, Verdi) in British National Opera Company, Leeds. Aan dit gezelschap bleef hij tot 1929 verbonden.
Hij ontwikkelde zich tot Wagner-tenor:
1924: Covent Garden, Londen, titelrol Siegfried (Wagner). Daar zong hij ook Siegmund (1932), Tristan (1933, 1937, 1938). Widdop zong o.a. met Florence Austral en Frida Leider.
Gastrollen in Barcelona, Amsterdam en Duitse theaters, in 1935 maakte hij een tournee door Australië. Tijdens de tweede wereldoorlog trad hij op voor de ENSA (Entertainment National Service Association) in Zuid-Afrika, Canada en het Midden-Oosten.
Behalve in opera ook zeer succesvol in oratoria.
Widdop had een lange carrière: in 1948 zong hij nog de rol van Ägish in Elektra (R. Strauss).
De dag na een optreden bij de Proms in de Royal Albert Hall op 9 september 1949, waarin hij Lohengrin's Abschied zong, overleed hij plotseling.

Charles Kennedy Scott (Romsey, 16.11.1876 - Londen, 02.07.1965): Engels organist en koordirigent. Hij studeerde van 1894-1897 aan het Conservatorium in Brussel: bij Alphonse Mailly orgel, bij Hubert Ferdinand Kufferath (een leerling van Mendelssohn) contrapunt en fuga. Ook had hij les van de organist-componist Edgar Tinel. Hij vestigde zich in Londen in 1898 als professioneel organist en docent.
In 1904 richtte hij de Oriana Madrigal Society op, een koor bestaande uit 36 leden dat een grote plaats in het Engelse muziekleven innam. In 1919 richtte Scott het Philharmonia Choir op, de voorloper van het huidige London Philharmonic Choir
1929-1965: lid van de staf van het Trinity College of Music, Londen.
Ik heb op m'n blog een opname staan uit 1926 waarin hij 2 delen uit het Requiem van Mozart dirigeert.

Op deze HMV-plaat uit 1930 horen we Walter Widdop als oratoriumzanger in Bach.

Johann Sebastian Bach: "Matthäus Passion": 
1  Chorus 25: Behold how throbs    4:34
2  Chorus 26: I would beside my Lord    3:46
Walter Widdop, tenor
Philharmonic Choir + Orch. c.b. Charles Kennedy Scott
78t 30 cm: HMV D 1872  (32-1577/8)   CR2513-2 / 2514-2
Opname 11-06-1930

Download mp3

donderdag 5 februari 2015

Henri Weber, bariton (Odeon, 1903, 1908)


Henri Weber (Heller, Luxemburg, 01.01.1875 - 14.01.1940): Luxemburgse bariton. Opgeleid aan het conservatorium van Parijs. Hij heeft kort in de cabarets van Montmartre opgetreden als lid van het gezelschap van Georges Fragerolle (1855-1920).
Daarna gezongen in het operatheater van Luik en het Théâtre de Gaité-Lyrique in Parijs.
Uit de Odeon-platen die ik heb blijkt dat hij in ieder geval tussen 1903 en 1908 bij dit theater zong.
Na 1911 werd hij professor en auteur van diverse boekjes over zang.
Ook schreef hij pianotranscripties van diverse opera-aria's.

Henri Weber nam op voor Edison en Pathé (tussen 1898-1900, 24 titels vermeld in een catalogus uit 1906); daarna Columbia (1902-1903; 1905), G&T (1904-7), Odeon (1903-1906; 1908), Lyrophon (ca. 1905), Favorite (ca. 1905, ca. 1911), Homophone (ca. 1906), Anker (ca. 1908), Gramophone (1908-1911), Idéal (ca. 1914) en APGA.
Voor het kleine label Leone heeft hij het socialistische strijdlied "De Internationale" opgenomen.




Het is moeilijk gegevens over deze bariton te vinden. Bovenstaande informatie vond ik bij een youtube-opname van hem opgenomen op het label APGA en bij de opera-database van Robert Johannesson. En hier staat een discografie van zijn Odeon-opnamen, daar heb ik de opnamedatum van mijn tweede plaat gevonden.

De eerste plaat is in slechte kwaliteit, dus met name de eerste halve minuut is even doorzetten. En de harde passages vervormen. Maar goed: zo vaak horen we deze bariton niet...




1  Charles Gounod - "Faust": Invocation de Faust    3:11
    Henri Weber, bariton van het Théâtre de la Gaité, Parijs
    Odeon 33.172-3
    Opname Parijs, 1903

2  Bresles: Les cloches du soir    2:51
3  Boissière: L'Angelus des bois    3:03
    Henri Weber, bariton van het Théâtre Municipal de la Gaité, Parijs
    Odeon 97023/4   xP 4279/80
    Opname Parijs, 15-06-1908

Download mp3